Osmanlı İmparatorluğu üç kıtaya yayılmış geniş toprakları, bu topraklar üzerinde tarihsel, kültürel ve ekonomik etkinliği, mevcut nüfusu ve hammadde kaynaklarıyla tüm sanayileşmiş devletlerin ilgisini çeken bir ülkeydi. Sanayi devrimini başlatamamış olması bu ilgiyi daha da büyütüyordu. Bu ilgiye karşın imparatorluğun diğer ülkelerle ekonomik ilişkilerinde dikkat edeceği yegâne şey; neyi, nereden ve nasıl daha uygun şartlarla sağlayabilirim, mevcut sanayi hammaddelerini nasıl daha iyi şartlarda satabilirim ve de nasıl sanayileşebilirimden başka bir düşüncesinin olamaması gerekirdi. Tabiî asgari imtiyazlar vererek...
Osmanlı İmparatorluğu’nun Japonya’yla ilişkilerinin başladığı yıllarda, gelişmiş Avrupa ülkeleriyle Amerika Birleşik Devletleri’ne verdiği imtiyazlar onu adeta yarı sömürge haline getirmişti. O yıllarda Asya’da Çin’in ve kısmen Japonya’nın durumu nasılsa, Osmanlı İmparatorluğu’nun durumu da benzer bir durumdu. Ancak Japonya, kısa süre içinde kategorisini değiştirmeyi başaracak, sömürülen ülke durumundayken, köklü reformlar ve sanayi devrimi yaparak çağdaşlaşacak, Batılılaşacak, sömürülmekten kurtulacak, sömürücü ülkeler sınıfına bile geçecekti. Osmanlı Devleti’yle ilişki kurmak istemesi ve bunda inisiyatif kullanan taraf olmasının bir nedeni de bu taraf değiştirmesiydi. Diğer Batılı ülkelerin Osmanlı Devleti’nden aldığı imtiyazlara sahip olmayı istemesinin nedeni de buydu. Osmanlı Devleti’ne yaklaşımlarındaki niyetleri açıktı. Buna karşın Osmanlı İmparatorluğu ilişkilerin gelişmesinden ekonomik olarak ne bekleyebilirdi?
Bunu da Japonların gösterecekleri kolaylıklar, sağlayacakları imkânlar belirleyecekti. O gün olduğu kadar XXI. y.y.ın şu ilk günlerinde de geçerli olan bu görüşün, o zamanlar önemli bir netice verdiğini söylemek mümkün değildir. O günlerden bugünlere ulaşan ilişkilerimizde iyi niyet, karşılıklı anlayış ve işbirliği yapma arzularının egemen olmasından ve bir temel oluşturmasından başka... Bu temelin mihverinde de Ertuğrul Firkateyni’nin Japonya ziyareti ve yaşadığı dram olduğu unutulmamalıdır.
Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra Türkiye ile Japonya arasındaki dostluk ve ekonomik ilişkileri geliştirmek maksadıyla 1925 Kasım’ında Osaka’da kurulan Türk-Japon Tecim Kurumu’nun ilk büyük faaliyeti de, iki ülke arasında pek eski bir bağ olan Ertuğrul’un anısı üzerine olmuştur.