Kırım Savaşı henüz sürerken ilan edilen Islahat Fermanı'nın dışında çok önemli bir oluşum daha gerçekleşiyordu. Her savaşta olduğu gibi, Kırım Savaşı'nda da Osmanlı maliyesi altüst olmuştu. Bu defa bulunan kaynak daha evvel alışılageldiği gibi vergileri arttırma veya müsadere yolu değildi. Tanzimat Fermanı müsadere yolunu kapatmıştı. Bu kaynak yepyeni bir kaynaktı. İmparatorluk tarihinde ilk kez borç para alınma yoluna gidilecek, İngiltere ve Fransa'dan 5 milyon İngiliz altını borç para alınacaktı.
Bu para, Batılılaşma sürecine girmiş Osmanlı padişahı ve devlet adamlarına pek tatlı gelecek, bu ilk borçlanmayı yeni borçlanmalar izleyecekti. Ama bu borçlanmalar, üretime dönük sanayi ve tarımın geliştirilmesi, Batılılarla aradaki mesafeyi kapatacak tesis ve sistemlerin geliştirilmesi için kullanılmayacak, aksine büyük çoğunlukla ordu ve donanmayı güçlendirme ve geliştirme, saray-kasır ve cami inşaatları, maaş ödemeleri gibi tüketim kalemlerinde kullanılacaktı. Her borçlanmadan sonra da dışa bağımlılık daha da fazla artacaktı. Borç para verenler de bunu bildiklerinden, borç şartlarını her defasında daha da ağırlaştıracak ve devleti iflasa götürecek bir yola sokacaklardı.
Japonya'nın batılılaşma hareketleriyse, dış borçlanma ve hatta iç borçlanma temeline katiyen oturtulmayacak, tarım toplumundan sanayi toplumuna geçişin bedeli; tarım kesiminden alınan vergilerin yüzde 25'e kadar varan oranlarda artırılarak yaratılan kaynaktan karşılanacaktı. Batılılaşma hareketleri, tasarruflarla, fedakârlıklarla ve kemer sıkmalardan oluşan özkaynaklara dayandırılacaktı. Bu husus Japon kalkınmasının özelliğiydi. Osmanlı İmparatorluğu'ndaki batılılaşma modelinden tamamen farklıydı. Başarısının bir sırrı da buradaydı.